event image event image

Konferencja Transformator'2013, 5-7 czerwca 2013 r., Gdańsk

Międzynarodowa Konferencja Transformator'13, czwarta już z kolei organizowana przez PTPiREE, miała miejsce w Gdańsku w dniach 5-7 czerwca 2013 roku.

Uczestniczyło w niej blisko 90 osób, w tym 16 z zagranicy. Wygłoszono w sumie 26 referatów z czego 6 zostało przygotowanych i przedstawionych przez gości z poza Polski. Symultaniczne tłumaczenie wszystkich wystąpień, tradycyjnie zapewnione przez organizatora, ułatwiało rozumienie prezentowanych zagadnień, zarówno uczestnikom krajowym jak i gościom obcojęzycznym.

Otwarcia Konferencji dokonali Pani Prof. Hanna Mościcka-Grzesiak, Politechnika Poznańska i Prof. Jacek Wańkowicz, Przewodniczący PKWSE, Instytut Energetyki.

Referat inauguracyjny konferencji wygłosił p. Jacek Wańkowicz, który przedstawił struktury organizacyjne, cele i tematykę preferowaną na 2014 rok, CIGRE i PKWSE. Zwrócił się również z apelem, kierowanym szczególnie do młodych inżynierów, o nawiązanie współpracy z Komitetami Studiów i Grup Roboczych działających w strukturach CIGRE.

Tegoroczna Konferencja odstąpiła od pewnych schematów przyjętych i powielanych od wielu lat. Odstąpiono od identyfikowania Konferencji PTPiREE z Toruniem - dotychczasowym miejscem Międzynarodowych Konferencji Transformator. Organizatorzy wyszli bowiem z założenia i jak się okazało bardzo trafnego, że przenoszenie Konferencji do różnych miast Polski, stworzy okazję do pokazania, szczególnie gościom z zagranicy ale również i uczestnikom rodzimym, ciekawych regionów naszego kraju. Ponad dwugodzinny spacer uczestników Konferencji z przewodnikiem po Starówce Gdańska potwierdził tę ideę.

Drugą, wprowadzoną zmianą było umieszczenie tutorialu w pierwszym dniu obrad a nie jak do tej pory w ostatnim. Przesłanką do odwrócenia tej kolejności stał się głównie fakt, że tutorial już w założeniu miał dać początek zagadnieniom poruszanym w dalszej części Konferencji. Zaakceptowany przez Radę Programową tytuł tutorialu "Zagadnienia suszenia izolacji celulozowej transformatorów" częściowo narzucił i zdominował tematykę przyjętych referatów. Miało to również przełożenie na charakter późniejszych dyskusji, które często kończyły się w kuluarach. Referat wprowadzający do tutorialu zawierał bowiem motto "Zrozumienie procesu przenikania wilgoci do wnętrza transformatora, równowagi zawilgocenia między izolacją stałą a olejem i zagrożenie wynikające z podwyższonego poziomu zawilgocenia są podstawą do właściwego zarządzania eksploatacją transformatorów".

Sam Tutorial, zgodnie z przyjętym tytułem, miał m.in. na celu przybliżenie personelowi OSD zajmującemu się eksploatacją transformatorów, sposobów usuwania wody z izolacji transformatorów. Większość z zaprezentowanych metod suszenia transformatorów na stanowisku pracy oparto na technologii grzania uzwojeń prądem niskiej częstotliwości (LFH). Z reguły suszenie izolacji stałej uznaje się za konieczne w przypadku, gdy poziom zawilgocenia przekracza 3%. Suszenie może być jednak zalecane już powyżej 1% zawartości wody, np. w przypadku planowanego znacznego przeciążenia jednostki.

Tematyka Konferencji rozłożyła się według następującego klucza:

  • Eksploatacja i diagnostyka transformatorów
  • Monitoring transformatorów i izolatorów przepustowych
  • Materiały konstrukcyjne

Ideałem każdej Konferencji jest zachowanie pewnej proporcji między referatami pochodzącymi z ośrodków naukowo-badawczych, grup użytkowników transformatorów i grup producentów.

Z zestawienia referatów wynika, że ośrodki naukowo- badawcze (Politechniki Poznańska. Politechnika Opolska oraz Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny, Energopomiar) są zainteresowane przedstawieniem, na forum konferencji, swojego aktualnego dorobku w dziedzinie zagadnień transformatorowych. Brak było natomiast, mimo usilnych zachęt ze strony organizatora, jakichkolwiek informacji ze Spółek Dystrybucyjnych, chociaż wiadomo, że każda z nich prowadzi swój własny program eksploatacji transformatorów. Na konferencji pojawił się tylko jeden, bardzo interesujący referat z grupy użytkowników transformatorów, w którym PSE S.A., przedstawiło swoje doświadczenia z wprowadzenia DGA do oceny stanu technicznego przepustów transformatorowych oraz przekładników. Referat omówił wyniki wykonanych badań DGA oleju z przepustów transformatorowych i przekładników pracujących w sieci przesyłowej i przedstawił wypracowane na podstawie tych wyników kryteria oceny stanu technicznego badanych urządzeń, a także rekomendacje operacyjnych oraz długofalowych działań z przebadanymi urządzeniami.

Ze strony producentów transformatorów pojawił się również tylko jeden artykuł, z ABB, poświęcony transformatorom rozdzielczym z rdzeniem amorficznym o uzwojeniach wykonanych z aluminium. Z analizy jaką przedstawiono w artykule wynika, że transformatory o uzwojeniach aluminiowych charakteryzują się lepszą w porównaniu z uzwojeniami miedzianymi wytrzymałością na udary i przeciążenia prądowe oraz wytrzymałość cieplną podczas zwarcia. W konsekwencji umożliwia to dłuższy czas życia materiałów izolacyjnych. Są od 7 - 12% tańsze od transformatorów amorficznych o uzwojeniach miedzianych.

Z pośród artykułów zaprezentowanych przez ośrodki naukowo-badawcze, na uwagę zasługuje kilka. Energopomiar przedstawił "Praktyczne aspekty zastosowania metody FDS w diagnostyce transformatorów", w którym przedstawiono przykłady praktycznego wykorzystania tej metody w diagnostyce transformatorów i izolatorów przepustowych oraz do kontroli jakości wykonania zabiegów suszenia izolacji stałej transformatora. Metoda polega na wyznaczaniu charakterystyk częstotliwościowych współczynnika strat dielektrycznych i pojemności izolacji. W papierowo-olejowych układach izolacyjnych charakterystyki te odzwierciedlają wpływ zaabsorbowanej wody oraz obecność polarnych produktów zestarzenia celulozy i oleju na własności dielektryczne składników izolacji. Metoda jest znana od dawna jednak dopiero rozwój cyfrowej techniki pomiarowej i opracowanie modelu układu izolacyjnego pozwoliły na jej wygodne stosowanie w praktyce.

Politechnika Poznańska zainteresowała uczestników konferencji swoimi badaniami nad zjawiskiem bubble effect w izolatorach przepustowych typu OIP i RBP. W artykule zdefiniowano pojęcie bubble effect i postawiono tezę, że w ww. izolatorach należy spodziewać się zjawiska buble effect, które może być przyczyną eksplozji izolatorów. Przedstawiono również bardzo interesujące wyniki badań prowadzonych na modelach izolatorów przepustowych o izolacji z papieru lub papieru żywicowanego w połączeniu z olejem mineralnym lub estrem syntetycznym. Przedmiotem badań były trzy wielkości fizyczne, których zmiany towarzyszą pojawieniu się zjawiska buble effect. Badano zawartość wody w powietrzu nad poziomem dielektryka ciekłego, zawartość wody w oleju lub estrze oraz ciśnienie powietrza nad poziomem cieczy. Wszystkie wielkości wskazują dużą dynamikę zmian po wystąpieniu buble effect, co można wykorzystać w monitorowaniu tego zjawiska. Ciśnienie powietrza nad poziomem oleju lub estru należy traktować jako wielkość najważniejszą, bezpośrednio związaną z niebezpieczeństwem eksplozji przepustu.

Z artykułów zagranicznych szczególną uwagę zwróciło opracowanie p.t. "Określenie strat w rdzeniu transformatora w oparciu o obserwację zachowania się blach rdzenia podczas prób i podczas pracy transformatora". Metodę tę, zgodnie z informacją autora, można stosować do znanych (powszechnie używanych) i nieznanych (nowości rynkowych) rodzajów blach. Wyniki metody oparto na przeprowadzonych testach.

Ciekawymi spostrzeżeniami na temat "Niektóre mankamenty diagnostyki technicznej transformatorów w energetyce krajowej" podzielił się z uczestnikami konferencji Marceli Kaźmierski z Instytutu Energetyki. Autor wskazał, że poziom naszej diagnostyki prezentuje się dość dobrze. Niemniej zauważyć można kilka dość istotnych mankamentów. Należą do nich brak skoordynowania badań poawaryjnych oraz badań transformatorów przeznaczonych do złomowania, zaawansowanych analiz statystycznych dużej liczby wyników badań diagnostycznych, systemu monitoringu izolatorów przepustowych czy wreszcie brak wymiany doświadczeń z eksploatacji systemów monitoringu transformatorów pracujących w czasie rzeczywistym. W ostatnich paru dziesięciu latach należy odnotować szereg działań w energetyce na świecie ukierunkowanych na wspomniane analizy. Co pewien czas analiza awaryjności transformatorów jest jednym z kierunków działań Komitetu Studiów A2 CIGRE. W przypadku energetyki krajowej analizy statystyczne awaryjności transformatorów prowadzone niegdyś centralnie zostały zawieszone w końcu lat 80. Przekształcenia własnościowe oraz decentralizacja gospodarki doprowadziły do podziału energetyki polskiej na szereg niezależnych podmiotów, w zasadzie niezainteresowanych prowadzeniem takich analiz. A przecież na danych statystycznych połączonych z praktyką eksploatacyjną, oparte są przyjmowane wartości kryterialne wybranych wielkości o charakterze diagnostycznym, mierzonych w trakcie eksploatacji transformatora.

Ze zrozumiałych przyczyn odnotowaliśmy tylko niektóre z wielu interesujących artykułów. Ale już ten wyrywkowy przegląd pokazuje dobry, merytoryczny poziom konferencji. To co należy niewątpliwie podkreślić to fakt, że naukowo-techniczny charakter konferencji wiąże doskonale wywody teoretyczne z doświadczeniem praktycznym i to, że wszystkie zaprezentowane artykuły cechuje, jak zawsze wysoki profesjonalizm. Materiały konferencyjne, do których odsyłamy zainteresowanych, można uznać za materiały źródłowe.

Udział gości zagranicznych jak zawsze daje możliwość do szerokiej konfrontacji i porównania problematyki transformatorowej z jaką spotykają się oni u siebie i my u nas.

Konferencji zwyczajowo towarzyszyła wystawa producentów i dystrybutorów urządzeń do diagnostyki, monitorowania transformatorów itp. Uczestnicy spotkania mieli okazję zapoznać się z ofertami takich firm jak: EPRO GALLSPACH GMBH, EnerTest Testery i Diagnostyka Sp. z o.o., HIGHVOLT Prüftechnik Dresden GmbH, Nexans Power Accessories Poland Sp. z o.o., ORGREZ a.s., IZO-ERG S.A., Haefely Test AG, B.R.S.P.M.S.A. Mikronika, EKOFLUID POLSKA Sp. z o.o., MERAZET S.A.

Konferencji zwyczajowo towarzyszyła wystawa producentów i dystrybutorów urządzeń do diagnostyki, monitorowania transformatorów itp. Uczestnicy spotkania mieli okazję zapoznać się z ofertami takich firm jak: EPRO GALLSPACH GMBH, EnerTest Testery i Diagnostyka Sp. z o.o., HIGHVOLT Prüftechnik Dresden GmbH, Nexans Power Accessories Poland Sp. z o.o., ORGREZ a.s., IZO-ERG S.A., Haefely Test AG, B.R.S.P.M.S.A. Mikronika, EKOFLUID POLSKA Sp. z o.o., MERAZET S.A.

Na koniec dziękując wszystkim autorom artykułów, prelegentom, prowadzącym poszczególne sesje, wystawcom, a w sposób szczególny uczestnikom konferencji z Polski i z zagranicy, chcielibyśmy już teraz zaprosić na kolejną konferencję, która odbędzie się za dwa lata. Mamy również nadzieję, że podobnie jak w tym roku, konferencję merytorycznie wesprze rada programowa (Hanna Mościcka-Grzesiak, Andrzej Bagiński, Ivo Pinkiewicz, Paweł Warczyński), której w dużej mierze zasługą jest wysoka ocena jaką usłyszeli organizatorzy konferencji Transformator '13.