event image event image

Konferencja Transformator'2015, 12-14 maja 2015 r., Gdańsk

Polskie Towarzystwo Przesyłu i Rozdziału Energii Elektrycznej p o raz 5. było organizatorem międzynarodowej konferencji „Transformator”, która odbyła się w dniach 12-14 maja br. w Gdańsku. Uczestniczyło w niej blisko 80 osób, w tym goście z zagranicy. O randze konferencji świadczy m.in. fakt, że po raz kolejny odbyła się ona pod patronatem CIGRE, którego przedstawicielem w Polsce jest Polski Komitet Wielkich Sieci Elektrycznych (PKWSE).

Podobnie jak na wszystkich poprzednich konferencjach „Transformator” organizowanych przez PTPiREE, również i na tej podtrzymano zasadę tłumaczenia symultanicznego wszystkich wystąpień. Pozwala to, jak wskazuje praktyka, na przełamanie bariery językowej, co jest szczególnie istotne podczas prowadzonych dyskusji.

Otwarcia konferencji dokonali: Prezes Energi-Operator Roman Ponikowski oraz, ze strony Rady Programowej, prof. Hanna Mościcka-Grzesiak z Politechniki Poznańskiej.

Referat inauguracyjny wygłosił Krzysztof Madajewski, zastępca przewodniczącego PKWSE, dyrektor Instytutu Energetyki Oddział Gdańsk, który przedstawił aktualne problemy elektroenergetyki, omawiane na 45. sesji CIGRE w Paryżu.

Tutorial, który rozpoczynał konferencję, tym razem poświęcony był przełącznikom zaczepów pod obciążeniem (ppz) i nosił tytuł „Przełączniki zaczepów pod obciążeniem – budowa, eksploatacja, diagnostyka – zagadnienia wybrane”. Zakres podjętych tematów obejmował następującą problematykę:

  • bieżące trendy w konstrukcji ppz,
  • eksploatacja ppz – doświadczenia krajowe i europejskie,
  • diagnostyka ppz.

Tutorial jest panelem dyskusyjnym, zawężonym do omówienia doświadczeń krajowych, na wybrany temat. W tym roku Rada Programowa Konferencji uznała, że jego tematem będą zagadnienia związane z przełącznikami zaczepów pod obciążeniem. Zauważono bowiem, że wraz z rozwojem infrastruktury sieciowej, wzrasta rola transformatorów z ppz. Zakres stosowania ppz ilustruje fakt, że niemal wszystkie transformatory sieciowe oraz transformatory do zastosowań przemysłowych w energetyce światowej mają regulację napięcia pod obciążeniem. Obecnie coraz powszechniej stosuje się przełączniki zaczepów pod obciążeniem także w transformatorach blokowych.

W ramach tutorialu wygłoszono 5 referatów, każdy z innej dziedziny zagadnień związanych z ppz. Na uwagę zasługuje wystąpienie L. Lidena (ABB AB, Components), który, w oparciu o przywieziony model, przedstawił wymagania techniczne, jakie stawiane są próżniowym przełącznikom zaczepów pod obciążeniem, oraz prezentacja J. Erbrinka (Onsite hv solutions AG Lucerne) i J. Parciaka, (Onsite hv solutions Central Europe Sp. z o.o.) traktująca o wykrywaniu efektów degradacji styków ppz metodą off-line.

W wyniku dyskusji sformułowano szereg wniosków przejętych do dalszego procesowania przez Zespół PTPiREE ds. Transformatorów. Najważniejsze z nich to:

  1. Prowadzenie mniej lub bardziej szczegółowych rejestracji uszkodzeń i awarii ppz, w tym również badań poawaryjnych.
  2. W ramach dostaw ppz, przeprowadzanie przez dostawców szkoleń dla pracowników eksploatacji w zakresie obsługi, serwisu i konserwacji ppz.
  3. Dla każdego typu urządzenia wykaz części zamiennych.
  4. Wdrażanie nowoczesnych badań diagnostycznych ppz (przykłady przedstawiono w kilku referatach).

W części głównej konferencji wygłoszono 16 referatów, podzielonych na 5 sesji:

  1. Monitoring transformatorów,
  2. Wybrane zagadnienia metrologiczne,
  3. Eksploatacja transformatorów,
  4. Badania materiałowe,
  5. Problemy eksploatacyjne.

Zapewnienie ciągłości zasilania jest obecnie jednym z podstawowych priorytetów, zarówno dla dostawców, jak i odbiorców energii elektrycznej. Stąd odpowiednio wczesna identyfikacja potencjalnych uszkodzeń jest istotnym zadaniem stojącym przed współczesnymi systemami monitorowania urządzeń energetycznych.

Spośród dostępnych metod, przedstawiono diagnostykę z pomiarem WNZ, jako jedną z efektywnych i najszerzej stosowanych sposobów wykrywania uszkodzeń izolacji w transformatorach. Dyskusji poddano także metodę opartą na analizie gazów rozpuszczonych w oleju (DGA), ze szczególnym uwzględnianiem jednej z najbardziej kompleksowych procedur DGA – metodę trójkąta Duvala.

W obszarze związanym z izolacją ciekłą, zaprezentowano zagadnienia dotyczące stosowania nowych, przyjaznych środowisku cieczy dielektrycznych, będących alternatywą dla olejów mineralnych. Przedstawione wyniki pokazały, że biodegradowalne estry syntetyczne i naturalne mogą stanowić istotną alternatywę dla oleju mineralnego stosowanego jako izolacja ciekła w transformatorach. Na konferencji przedstawiono także metodę pomiaru zawartości wody w cieczach elektroizolacyjnych za pomocą sondy pojemnościowej.

W obrębie tematyki dotyczącej izolatorów przepustowych, przedstawiono wyniki pomiarów odpowiedzi dielektrycznej izolatorów przepustowych w różnych warunkach atmosferycznych. Istotą zagadnienia jest możliwość separowania przez system pomiarowy prądów płynących po powierzchni izolatora, wywołanych zabrudzeniem i zawilgoceniem. Badania prowadzono z użyciem metody spektroskopii dielektrycznej w dziedzinie częstotliwości (FDS).

W jednym z referatów przedstawiono wyniki prac nad buble effect oraz efektem endotermicznym, towarzyszącym rozwojowi tego zjawiska. W drodze eksperymentu wykazano, że proces buble effect jest silnie endotermiczny, a obszar, w którym występuje ulega intensywnemu chłodzeniu, co powoduje wygaszanie zjawiska. Wskazano, że zjawiska tego można się spodziewać w transformatorach i w izolatorach przepustowych typu OIP i RBP.

Ważny z punktu widzenia zmian dotyczących regulacji prawnych był referat z komentarzem do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE z 21 października 2009 r. ustanawiającej ogólne zasady ustalania wymagań dotyczących ekoprojektu dla produktów

związanych z energią (tzw. ekodyrektywa) oraz w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 548/2014 z 21 maja 2014 r. w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE w odniesieniu do transformatorów elektroenergetycznych małej, średniej i dużej mocy. Dyrektywa ustanawia ramy ustalania wymagań Wspólnoty dotyczących ekoprojektu dla produktów związanych z energią, aby mogły być wprowadzone do obrotu lub użytkowania. Rozporządzenie określa wymagania dla transformatorów energetycznych o mocy znamionowej ≥1 kVA, nabytych po wejściu w życie rozporządzenia, w tym m.in.:

  • maksymalne straty obciążeniowe i jałowe dla transformatorów,
  • minimalne wymagania w zakresie efektywności energetycznej transformatorów średniej mocy (o mocy >3150kVA) oraz dużej mocy.

Duże zainteresowanie wśród uczestników konferencji wywołała prezentacja dotycząca problemów zmienności napięcia w sieciach SN spowodowanej integracją rozproszonych, odnawialnych źródeł energii. Zwrócono uwagę, że generowanie energii ze źródeł odnawialnych powoduje zwiększone powyżej dopuszczalnych granic wahania napięcia w sieciach SN i nn. Jedną z propozycji rozwiązania tego problemu jest regulacja napięcia pod obciążeniem zastosowana w transformatorach rozdzielczych. Szczegóły dotyczące tego zagadnienia są opisane w artykule znajdującym się w materiałach konferencji.

Podsumowując, należy stwierdzić, że konferencja spełniła oczekiwania uczestników, zarówno w części zagadnień merytorycznych, jak i organizacyjnych. Niedosyt, jak zwykle, stanowi mała reprezentacja artykułów pochodzących ze spółek dystrybucyjnych. Mamy jednak nadzieję, że poprzez większą aktywność Zespołu PTPiREE ds. Transformatorów i pomoc ze strony kierownictwa technicznego OSD wypracowany zostanie model wymiany poglądów i doświadczeń z szeroko pojętej eksploatacji transformatorów.

Konferencję merytorycznie wspierała Rada Programowa (Hanna Mościcka-Grzesiak, Andrzej Bagiński, Ivo Pinkiewicz, Zbigniew Pallas, Piotr Mański, Paweł Warczyński), której w dużej mierze zasługą jest wysoka ocena, jaką usłyszeli organizatorzy konferencji ,,Transformator ’15’’.

Materiał w formacie pdf

podsumowanie